Κεφάλαιο 3: Πώς γράφτηκε η Αγία Γραφή
Η Αγία Γραφή δεν γράφτηκε από έναν μόνο άνθρωπο ούτε ολοκληρώθηκε μέσα σε λίγες ημέρες. Τα βιβλία της γράφτηκαν από διαφορετικούς ανθρώπους, σε διαφορετικούς τόπους και σε διαφορετικές εποχές. Η συγγραφή τους πραγματοποιήθηκε σταδιακά, σε μια πορεία πολλών αιώνων.
Οι συγγραφείς της Αγίας Γραφής ήταν Προφήτες, βασιλείς, ποιμένες, Απόστολοι και μαθητές του Χριστού. Καθένας είχε τη δική του προσωπικότητα, τις δικές του εμπειρίες και τον δικό του τρόπο γραφής. Όλα αυτά τα διαφορετικά βιβλία, όμως, συνδέονται με ένα κοινό μήνυμα: την αγάπη του Θεού και το σχέδιό Του για τη σωτηρία του ανθρώπου.
Ποιος έγραψε την Αγία Γραφή;
Όταν ρωτάμε ποιος έγραψε την Αγία Γραφή, η απάντηση έχει δύο μέρη.
Πρώτα, τα βιβλία της γράφτηκαν από πραγματικούς ανθρώπους. Οι άνθρωποι αυτοί χρησιμοποίησαν τη γλώσσα, τις γνώσεις, τις εμπειρίες και το ύφος τους. Για αυτό δεν έχουν όλα τα βιβλία τον ίδιο τρόπο γραφής.
Δεύτερον, η Εκκλησία διδάσκει ότι οι ιεροί συγγραφείς φωτίστηκαν από το Άγιο Πνεύμα. Ο Θεός τούς καθοδήγησε ώστε να μεταδώσουν όσα ήταν απαραίτητα για την πίστη και τη σωτηρία του ανθρώπου. Γι’ αυτό η Αγία Γραφή ονομάζεται θεόπνευστη.
Τι σημαίνει «θεόπνευστη»;
Η λέξη «θεόπνευστη» σημαίνει ότι είναι εμπνευσμένη από τον Θεό. Δεν σημαίνει ότι οι συγγραφείς έχασαν την ελευθερία ή την προσωπικότητά τους. Ο Θεός δεν τους χρησιμοποίησε σαν μηχανές που αντέγραφαν λέξεις χωρίς να σκέφτονται.
Το Άγιο Πνεύμα φώτιζε τους συγγραφείς, αλλά εκείνοι έγραφαν με τον δικό τους τρόπο. Έτσι εξηγείται γιατί ένα βιβλίο μπορεί να είναι ποιητικό, ένα άλλο ιστορικό και ένα άλλο να έχει τη μορφή επιστολής.
Μπορούμε να σκεφτούμε ένα απλό παράδειγμα. Το φως του ήλιου περνά μέσα από διαφορετικά χρωματιστά τζάμια. Η πηγή του φωτός είναι η ίδια, αλλά κάθε τζάμι παρουσιάζει διαφορετική απόχρωση. Παρόμοια, η θεία αλήθεια μεταδόθηκε μέσα από διαφορετικούς ανθρώπους, χωρίς να εξαφανιστούν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους.
Πρώτα υπήρχε η προφορική παράδοση
Πριν γραφτούν πολλά από τα βιβλικά κείμενα, οι άνθρωποι μετέδιδαν τις διηγήσεις προφορικά. Οι γονείς μιλούσαν στα παιδιά τους για όσα είχε κάνει ο Θεός. Οι μεγαλύτεροι δίδασκαν στους νεότερους τις προσευχές, τις εντολές και την ιστορία του λαού τους.
Οι διηγήσεις επαναλαμβάνονταν στις οικογένειες και στις θρησκευτικές συνάξεις. Με αυτόν τον τρόπο διατηρούνταν στη μνήμη της κοινότητας. Αργότερα, πολλές από αυτές καταγράφηκαν, ώστε να διατηρηθούν και να μεταδοθούν στις επόμενες γενιές.
Η προφορική παράδοση ήταν πολύ σημαντική και στην πρώτη Εκκλησία. Οι Απόστολοι πρώτα κήρυξαν προφορικά όσα είχαν δει και ακούσει κοντά στον Χριστό. Τα Ευαγγέλια γράφτηκαν αργότερα, μέσα στη ζωή της Εκκλησίας, για να διατηρηθεί με ασφάλεια το αποστολικό μήνυμα.
Πώς γράφτηκε η Παλαιά Διαθήκη;
Τα βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης γράφτηκαν σταδιακά κατά τη διάρκεια πολλών αιώνων. Περιλαμβάνουν ιστορικές διηγήσεις, νόμους, προσευχές, ύμνους, σοφά λόγια και προφητείες.
Ορισμένα κείμενα μιλούν για τη δημιουργία και τους πρώτους ανθρώπους. Άλλα περιγράφουν την ιστορία του λαού του Ισραήλ. Κάποια περιλαμβάνουν τον Νόμο που δόθηκε μέσω του Μωυσή, ενώ άλλα μεταφέρουν το μήνυμα των Προφητών.
Στους Ψαλμούς συναντούμε προσευχές χαράς, λύπης, μετάνοιας και ευχαριστίας. Στα σοφιολογικά βιβλία βρίσκουμε διδασκαλίες για τη σωστή ζωή. Στα προφητικά βιβλία ακούμε την πρόσκληση του Θεού για μετάνοια, δικαιοσύνη και επιστροφή στην αλήθεια.
Πώς γράφτηκε η Καινή Διαθήκη;
Η Καινή Διαθήκη γράφτηκε μετά τη ζωή, τη Σταύρωση, την Ανάσταση και την Ανάληψη του Ιησού Χριστού. Οι Απόστολοι και οι πρώτοι μαθητές άρχισαν να κηρύττουν ότι ο Χριστός αναστήθηκε και ότι είναι ο Σωτήρας του κόσμου.
Στην αρχή, το μήνυμα μεταδιδόταν κυρίως προφορικά. Καθώς όμως δημιουργούνταν νέες χριστιανικές κοινότητες σε διαφορετικούς τόπους, έγινε απαραίτητη και η γραπτή διδασκαλία.
Ο Απόστολος Παύλος και άλλοι Απόστολοι έγραψαν επιστολές για να απαντήσουν σε ερωτήσεις, να διορθώσουν προβλήματα και να ενισχύσουν την πίστη των χριστιανών. Τα Ευαγγέλια καταγράφηκαν ώστε η Εκκλησία να διαφυλάξει όσα ο Χριστός δίδαξε και πραγματοποίησε.
Ποιοι έγραψαν τα τέσσερα Ευαγγέλια;
Τα τέσσερα Ευαγγέλια συνδέονται με τους Ευαγγελιστές Ματθαίο, Μάρκο, Λουκά και Ιωάννη.
Ο καθένας παρουσίασε τη ζωή και το έργο του Χριστού με ιδιαίτερο τρόπο. Δεν έγραψαν τέσσερις διαφορετικές πίστεις. Παρουσίασαν το ίδιο Ευαγγέλιο μέσα από τέσσερις συμπληρωματικές μαρτυρίες.
Ο Ματθαίος δείχνει ιδιαίτερα ότι ο Χριστός είναι ο αναμενόμενος Μεσσίας. Ο Μάρκος παρουσιάζει με ζωντανό και άμεσο τρόπο τη δράση Του. Ο Λουκάς τονίζει το έλεος του Χριστού προς κάθε άνθρωπο. Ο Ιωάννης μιλά βαθιά για τη θεότητα του Χριστού και το μυστήριο της αγάπης Του.
Σε ποιες γλώσσες γράφτηκε;
Τα βιβλία της Αγίας Γραφής δεν γράφτηκαν αρχικά στα σημερινά ελληνικά. Τα περισσότερα κείμενα της Παλαιάς Διαθήκης γράφτηκαν στα εβραϊκά, ενώ ορισμένα τμήματα γράφτηκαν στα αραμαϊκά.
Η Παλαιά Διαθήκη μεταφράστηκε και στα αρχαία ελληνικά. Η σημαντική αυτή μετάφραση ονομάζεται «Μετάφραση των Εβδομήκοντα» και χρησιμοποιήθηκε ιδιαίτερα από τους πρώτους χριστιανούς. Έχει ξεχωριστή θέση στην Ορθόδοξη Εκκλησία.
Τα βιβλία της Καινής Διαθήκης γράφτηκαν στα ελληνικά της εποχής, τα οποία ονομάζονται ελληνιστική κοινή. Ήταν μια γλώσσα που καταλάβαιναν πολλοί άνθρωποι σε διαφορετικές περιοχές. Έτσι το μήνυμα του Ευαγγελίου μπορούσε να διαδοθεί ευρύτερα.
Πάνω σε τι έγραφαν;
Στην αρχαιότητα δεν υπήρχαν ηλεκτρονικοί υπολογιστές, εκτυπωτές ή σύγχρονα βιβλία. Οι άνθρωποι έγραφαν κυρίως σε πάπυρο και αργότερα σε περγαμηνή.
Ο πάπυρος κατασκευαζόταν από ένα φυτό που φύτρωνε ιδιαίτερα στην Αίγυπτο. Η περγαμηνή κατασκευαζόταν από κατάλληλα επεξεργασμένο δέρμα ζώου και ήταν περισσότερο ανθεκτική.
Τα κείμενα αντιγράφονταν με το χέρι. Οι αντιγραφείς εργάζονταν με μεγάλη προσοχή, επειδή ένα λάθος μπορούσε να περάσει σε ένα καινούριο χειρόγραφο. Η εργασία ήταν δύσκολη και απαιτούσε πολύ χρόνο.
Πώς διατηρήθηκαν τα βιβλικά κείμενα;
Επειδή τα αρχαία υλικά φθείρονταν, τα βιβλικά κείμενα έπρεπε να αντιγράφονται ξανά και ξανά. Δημιουργήθηκαν πολλά χειρόγραφα, τα οποία μεταφέρθηκαν σε διαφορετικές χώρες και κοινότητες.
Οι μελετητές σήμερα συγκρίνουν τα σωζόμενα χειρόγραφα, ώστε να εξετάζουν προσεκτικά το κείμενο. Οι μικρές διαφορές που μπορεί να υπάρχουν ανάμεσα σε ορισμένα αντίγραφα μελετώνται συστηματικά. Έτσι μπορούμε να γνωρίζουμε με μεγάλη ακρίβεια το περιεχόμενο των βιβλικών κειμένων.
Η Αγία Γραφή μεταφράστηκε σταδιακά σε πάρα πολλές γλώσσες. Αυτό επέτρεψε σε ανθρώπους διαφορετικών εθνών να διαβάσουν το μήνυμα του Ευαγγελίου στη γλώσσα τους.
Πώς συγκεντρώθηκαν τα βιβλία της Αγίας Γραφής;
Στα πρώτα χρόνια της Εκκλησίας κυκλοφορούσαν διάφορα χριστιανικά κείμενα. Δεν θεωρούνταν όμως όλα εξίσου αυθεντικά ή κατάλληλα για τη διδασκαλία της πίστεως.
Η Εκκλησία αναγνώρισε σταδιακά ποια βιβλία εξέφραζαν αυθεντικά την αποστολική πίστη και χρησιμοποιούνταν στη λατρεία και στη διδασκαλία των χριστιανικών κοινοτήτων. Η αναγνωρισμένη συλλογή των ιερών βιβλίων ονομάζεται «κανόνας της Αγίας Γραφής».
Η λέξη «κανόνας» εδώ σημαίνει τον καθορισμένο κατάλογο των βιβλίων που η Εκκλησία δέχτηκε ως μέρος της Αγίας Γραφής. Η διαδικασία αυτή δεν έγινε από έναν άνθρωπο μέσα σε μία ημέρα. Πραγματοποιήθηκε σταδιακά μέσα στη ζωή της Εκκλησίας.
Γιατί τα βιβλία έχουν διαφορετικό ύφος;
Όταν ανοίγουμε την Αγία Γραφή, δεν συναντούμε παντού το ίδιο είδος κειμένου. Η Γένεση περιλαμβάνει ιερές διηγήσεις για την αρχή του κόσμου και την πορεία του ανθρώπου. Οι Ψαλμοί είναι ποιητικές προσευχές. Οι Παροιμίες περιέχουν σύντομα σοφά λόγια. Τα Ευαγγέλια διηγούνται τη ζωή και τη διδασκαλία του Χριστού. Οι Επιστολές μοιάζουν με γράμματα προς συγκεκριμένες κοινότητες.
Για να κατανοήσουμε ένα βιβλικό κείμενο, πρέπει να προσέχουμε το είδος του. Ένα ποίημα δεν διαβάζεται με τον ίδιο τρόπο όπως μια επιστολή. Μια παραβολή δεν είναι μια απλή ιστορική αναφορά, αλλά μια διήγηση που μεταφέρει ένα βαθύτερο πνευματικό μήνυμα.
Είναι η Αγία Γραφή επιστημονικό βιβλίο;
Η Αγία Γραφή δεν γράφτηκε για να λειτουργήσει ως σύγχρονο βιβλίο φυσικής, βιολογίας ή αστρονομίας. Ο κύριος σκοπός της είναι να φανερώσει τη σχέση του Θεού με τον άνθρωπο και να μας οδηγήσει προς τη σωτηρία.
Για παράδειγμα, η διήγηση της δημιουργίας μάς διδάσκει ότι ο κόσμος έχει την αρχή του στον Θεό, ότι η δημιουργία είναι καλή και ότι ο άνθρωπος έχει ιδιαίτερη ευθύνη απέναντί της. Δεν χρησιμοποιεί τη σύγχρονη επιστημονική ορολογία, επειδή απευθυνόταν αρχικά σε ανθρώπους μιας πολύ παλαιότερης εποχής.
Η επιστήμη εξετάζει κυρίως με ποιον τρόπο λειτουργεί ο φυσικός κόσμος. Η Αγία Γραφή μιλά κυρίως για το ποιος είναι ο Δημιουργός, ποιο είναι το νόημα της ζωής και πώς πρέπει να ζει ο άνθρωπος.
Γιατί χρειάζεται σωστή ερμηνεία;
Ορισμένα βιβλικά χωρία είναι εύκολα, ενώ άλλα είναι δύσκολα. Μερικές φορές οι λέξεις έχουν συμβολική σημασία. Άλλοτε πρέπει να γνωρίζουμε τις συνθήκες, τα έθιμα και τα προβλήματα της εποχής στην οποία γράφτηκε ένα κείμενο.
Δεν είναι σωστό να απομονώνουμε μία φράση και να της δίνουμε όποια σημασία θέλουμε. Χρειάζεται να εξετάζουμε τι λέει ολόκληρο το κείμενο, σε ποιον απευθύνεται και ποιο είναι το μήνυμά του.
Η Ορθόδοξη Εκκλησία διαβάζει την Αγία Γραφή μέσα στο φως του Χριστού και της Ιεράς Παραδόσεως. Οι ερμηνείες των Αγίων Πατέρων και η διδασκαλία της Εκκλησίας μάς προστατεύουν από λανθασμένες και αυθαίρετες εξηγήσεις.
Ένα απλό παράδειγμα
Φαντάσου ότι τέσσερις άνθρωποι παρακολουθούν το ίδιο σημαντικό γεγονός. Ο ένας προσέχει περισσότερο τα πρόσωπα. Ο δεύτερος θυμάται τα λόγια. Ο τρίτος περιγράφει τον τόπο και ο τέταρτος εξηγεί το βαθύτερο νόημα.
Οι μαρτυρίες τους μπορεί να έχουν διαφορετικές λεπτομέρειες, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι μιλούν για διαφορετικό γεγονός. Όταν τις διαβάσουμε μαζί, αποκτούμε μια πλουσιότερη εικόνα.
Με παρόμοιο τρόπο, τα βιβλία της Αγίας Γραφής έχουν διαφορετικούς συγγραφείς και διαφορετικό ύφος, αλλά υπηρετούν την ίδια ιστορία της σωτηρίας.
Τι πρέπει να θυμόμαστε;
Η Αγία Γραφή γράφτηκε σταδιακά από πολλούς ανθρώπους και σε διαφορετικές εποχές. Οι συγγραφείς της φωτίστηκαν από το Άγιο Πνεύμα, χωρίς να χάσουν την ελευθερία και την προσωπικότητά τους.
Πριν από την καταγραφή υπήρχε η προφορική μετάδοση. Αργότερα, τα ιερά κείμενα γράφτηκαν σε αρχαίες γλώσσες, αντιγράφηκαν σε χειρόγραφα και διατηρήθηκαν μέσα στους αιώνες.
Η Εκκλησία αναγνώρισε τα βιβλία που ανήκουν στην Αγία Γραφή και τα διαφύλαξε μέσα στη λατρεία και τη διδασκαλία της. Όλα μαζί μάς παρουσιάζουν το σχέδιο της αγάπης του Θεού, το οποίο βρίσκει την ολοκλήρωσή του στον Ιησού Χριστό.
Μικρό λεξιλόγιο
Θεόπνευστη: Εμπνευσμένη από τον Θεό.
Προφορική παράδοση: Η μετάδοση μιας διδασκαλίας με τον λόγο, πριν καταγραφεί.
Χειρόγραφο: Κείμενο γραμμένο και αντιγραμμένο με το χέρι.
Πάπυρος: Αρχαίο υλικό γραφής που κατασκευαζόταν από φυτό.
Περγαμηνή: Ανθεκτικό αρχαίο υλικό γραφής από επεξεργασμένο δέρμα.
Κανόνας: Ο αναγνωρισμένος κατάλογος των βιβλίων της Αγίας Γραφής.
Ερμηνεία: Η προσεκτική προσπάθεια να κατανοήσουμε το πραγματικό νόημα ενός κειμένου.
Μικρή προσευχή
Κύριε, Σε ευχαριστώ για τον λόγο Σου που διατηρήθηκε μέσα στους αιώνες. Φώτισε τον νου και την καρδιά μου, ώστε να διαβάζω την Αγία Γραφή με πίστη, προσοχή και ταπεινοφροσύνη. Βοήθησέ με να μην περιορίζομαι μόνο στη γνώση, αλλά να εφαρμόζω το μήνυμα της αγάπης Σου στη ζωή μου. Αμήν.
Ερωτήσεις επανάληψης
Γράφτηκε η Αγία Γραφή από έναν μόνο άνθρωπο;
Τι σημαίνει ότι η Αγία Γραφή είναι θεόπνευστη;
Τι υπήρχε πριν από τη γραπτή καταγραφή πολλών βιβλικών διηγήσεων;
Σε ποιες γλώσσες γράφτηκαν τα βιβλικά κείμενα;
Τι είναι η Μετάφραση των Εβδομήκοντα;
Πάνω σε ποια υλικά έγραφαν οι άνθρωποι στην αρχαιότητα;
Με ποιον τρόπο διατηρήθηκαν τα βιβλικά κείμενα;
Τι σημαίνει ο «κανόνας της Αγίας Γραφής»;
Γιατί τα βιβλία της Αγίας Γραφής έχουν διαφορετικό ύφος;
Γιατί χρειάζεται προσεκτική και σωστή ερμηνεία;
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου