Κεφάλαιο 2: Η Παλαιά και η Καινή Διαθήκη
Η Αγία Γραφή χωρίζεται σε δύο μεγάλα μέρη: την Παλαιά Διαθήκη και την Καινή Διαθήκη. Τα δύο αυτά μέρη δεν είναι δύο άσχετα βιβλία. Είναι ενωμένα μεταξύ τους και παρουσιάζουν την πορεία της σχέσεως του Θεού με τον άνθρωπο.
Η Παλαιά Διαθήκη μάς προετοιμάζει για τον ερχομό του Ιησού Χριστού. Η Καινή Διαθήκη μάς παρουσιάζει την εκπλήρωση αυτής της προσδοκίας. Για να κατανοήσουμε καλύτερα τη ζωή και τη διδασκαλία του Χριστού, χρειάζεται να γνωρίζουμε και τα δύο μέρη της Αγίας Γραφής.
Τι σημαίνει η λέξη «Διαθήκη»;
Στη συνηθισμένη γλώσσα, η λέξη «διαθήκη» θυμίζει ένα έγγραφο στο οποίο κάποιος γράφει τι επιθυμεί να γίνει μετά τον θάνατό του. Στην Αγία Γραφή, όμως, έχει βαθύτερη σημασία.
Η βιβλική Διαθήκη είναι ο ιερός δεσμός ανάμεσα στον Θεό και στον άνθρωπο. Είναι η υπόσχεση του Θεού ότι θα παραμένει κοντά στον λαό Του, θα τον καθοδηγεί και θα εργάζεται για τη σωτηρία του. Παράλληλα, ο άνθρωπος καλείται να εμπιστεύεται τον Θεό, να ακολουθεί τις εντολές Του και να αγαπά τον συνάνθρωπό του.
Ο Θεός δεν εξαναγκάζει κανέναν να Τον ακολουθήσει. Έδωσε στον άνθρωπο ελευθερία. Επιθυμεί η σχέση μας μαζί Του να στηρίζεται στην ελεύθερη πίστη, την εμπιστοσύνη και την αγάπη.
Τι είναι η Παλαιά Διαθήκη;
Η Παλαιά Διαθήκη είναι το πρώτο μεγάλο μέρος της Αγίας Γραφής. Η ιστορία της αρχίζει με τη δημιουργία του κόσμου και συνεχίζεται με την πορεία του ανθρώπου μέσα στον χρόνο.
Σε αυτή διαβάζουμε για:
Τη δημιουργία του κόσμου και του ανθρώπου.
Τον Αδάμ και την Εύα.
Την είσοδο της αμαρτίας στη ζωή των ανθρώπων.
Τον Κάιν και τον Άβελ.
Τον Νώε και τον κατακλυσμό.
Τον Αβραάμ και την υπόσχεση του Θεού.
Τον Ισαάκ, τον Ιακώβ και τον Ιωσήφ.
Τον Μωυσή και την Έξοδο από την Αίγυπτο.
Τις Δέκα Εντολές.
Τους Κριτές και τους βασιλείς του Ισραήλ.
Τον Δαβίδ και τον Σολομώντα.
Τους Ψαλμούς και τα σοφά βιβλία.
Τους Προφήτες και την προσδοκία του Μεσσία.
Η Παλαιά Διαθήκη δεν παρουσιάζει μόνο κατορθώματα καλών ανθρώπων. Μιλά με ειλικρίνεια και για τα λάθη, τις αδυναμίες και τις αμαρτίες τους. Αυτό συμβαίνει επειδή ο σκοπός της δεν είναι να μας παρουσιάσει τέλειους ανθρώπους. Μας δείχνει πώς ο Θεός εργάζεται για τη σωτηρία του ανθρώπου, ακόμη και όταν εκείνος απομακρύνεται από κοντά Του.
Η δημιουργία και η αγάπη του Θεού
Το πρώτο βιβλίο της Παλαιάς Διαθήκης ονομάζεται Γένεση. Στις πρώτες σελίδες του διαβάζουμε ότι ο κόσμος δεν είναι τυχαίος ή χωρίς νόημα. Έχει την αρχή του στον Θεό.
Ο Θεός δημιουργεί από αγάπη. Δημιουργεί το φως, τη γη, τη θάλασσα, τα φυτά, τα ζώα και, τέλος, τον άνθρωπο. Ο άνθρωπος έχει ιδιαίτερη θέση μέσα στη δημιουργία. Είναι πλασμένος «κατ’ εικόνα» Θεού και καλείται να ζει με αγάπη, ελευθερία και υπευθυνότητα.
Η Παλαιά Διαθήκη μάς διδάσκει επίσης ότι ο άνθρωπος έκανε κακή χρήση της ελευθερίας του. Με την παρακοή και την αμαρτία πληγώθηκε η σχέση του με τον Θεό, τους άλλους ανθρώπους και ολόκληρη τη δημιουργία. Ο Θεός, όμως, δεν εγκατέλειψε το δημιούργημά Του.
Ο Θεός καλεί τον Αβραάμ
Ένα από τα σημαντικότερα πρόσωπα της Παλαιάς Διαθήκης είναι ο Αβραάμ. Ο Θεός τον κάλεσε να αφήσει την πατρίδα του και να ξεκινήσει μια νέα πορεία. Ο Αβραάμ δεν γνώριζε όλες τις λεπτομέρειες, αλλά εμπιστεύτηκε τον Θεό.
Ο Θεός τού υποσχέθηκε ότι από τους απογόνους του θα προερχόταν ένας μεγάλος λαός και ότι μέσα από αυτόν θα ευλογούνταν όλα τα έθνη. Η υπόσχεση αυτή συνδέεται με τη μελλοντική έλευση του Χριστού, ο οποίος ήρθε για τη σωτηρία ολόκληρου του κόσμου.
Η ιστορία του Αβραάμ μάς μαθαίνει ότι πίστη δεν σημαίνει πως γνωρίζουμε τα πάντα. Σημαίνει ότι εμπιστευόμαστε τον Θεό ακόμη και όταν δεν μπορούμε να δούμε ολόκληρο τον δρόμο μπροστά μας.
Ο Μωυσής και ο Νόμος
Πολλά χρόνια αργότερα, οι Ισραηλίτες βρέθηκαν σκλαβωμένοι στην Αίγυπτο. Ο Θεός κάλεσε τον Μωυσή να τους οδηγήσει στην ελευθερία. Μετά την έξοδό τους από την Αίγυπτο, ο Θεός έδωσε στον λαό τις Δέκα Εντολές.
Οι Εντολές βοηθούσαν τους ανθρώπους να καταλάβουν πώς πρέπει να συμπεριφέρονται απέναντι στον Θεό και στους συνανθρώπους τους. Τους δίδασκαν να σέβονται τον Θεό, τους γονείς και την ανθρώπινη ζωή. Απαγόρευαν τον φόνο, την κλοπή, το ψέμα και την επιθυμία για όσα ανήκουν σε άλλους.
Ο Νόμος δεν δόθηκε για να βασανίζει τους ανθρώπους. Δόθηκε για να τους προστατεύει από το κακό και να τους δείχνει τον σωστό δρόμο. Ο Χριστός αργότερα φανέρωσε το βαθύτερο νόημά του: όλες οι εντολές ολοκληρώνονται μέσα στην αγάπη προς τον Θεό και τον συνάνθρωπο.
Οι Προφήτες και η ελπίδα του Μεσσία
Οι Προφήτες ήταν άνθρωποι που καλούνταν από τον Θεό για μια ιδιαίτερη αποστολή. Δεν προσπαθούσαν απλώς να προβλέψουν το μέλλον. Μιλούσαν στον λαό για το θέλημα του Θεού και τον καλούσαν να μετανοήσει.
Υπερασπίζονταν τους φτωχούς, τους αδύναμους και όσους αδικούνταν. Κατηγορούσαν την υποκρισία και εξηγούσαν ότι η αληθινή πίστη πρέπει να συνοδεύεται από δικαιοσύνη, έλεος και αγάπη.
Οι Προφήτες κράτησαν ζωντανή την ελπίδα για τον ερχομό του Μεσσία. Ο Μεσσίας θα έφερνε τη σωτηρία και θα συμφιλίωνε τον άνθρωπο με τον Θεό. Οι χριστιανοί πιστεύουμε ότι αυτή η υπόσχεση εκπληρώθηκε στο πρόσωπο του Ιησού Χριστού.
Τι είναι η Καινή Διαθήκη;
Η Καινή Διαθήκη είναι το δεύτερο μεγάλο μέρος της Αγίας Γραφής. Η λέξη «καινή» σημαίνει «νέα». Η νέα Διαθήκη ανάμεσα στον Θεό και στον άνθρωπο πραγματοποιείται με τον Ιησού Χριστό.
Η Καινή Διαθήκη περιλαμβάνει:
Τα τέσσερα Ευαγγέλια.
Τις Πράξεις των Αποστόλων.
Τις Αποστολικές Επιστολές.
Την Αποκάλυψη του Ιωάννη.
Κάθε ομάδα βιβλίων έχει διαφορετικό περιεχόμενο, αλλά όλα μάς βοηθούν να γνωρίσουμε τον Χριστό και τη ζωή της πρώτης Εκκλησίας.
Τα τέσσερα Ευαγγέλια
Τα τέσσερα Ευαγγέλια γράφτηκαν από τον Ματθαίο, τον Μάρκο, τον Λουκά και τον Ιωάννη. Η λέξη «Ευαγγέλιο» σημαίνει «χαρμόσυνο μήνυμα» ή «καλή είδηση».
Η καλή είδηση είναι ότι ο Υιός του Θεού ήρθε στον κόσμο για να σώσει τον άνθρωπο. Τα Ευαγγέλια μάς μιλούν για τη Γέννηση, τη Βάπτιση, τη διδασκαλία, τις παραβολές και τα θαύματα του Χριστού. Μας οδηγούν επίσης στα γεγονότα της Σταύρωσης και της Αναστάσεώς Του.
Κάθε Ευαγγελιστής παρουσιάζει τα γεγονότα με τον δικό του τρόπο. Τα τέσσερα Ευαγγέλια, όμως, μεταφέρουν το ίδιο βασικό μήνυμα: ο Ιησούς Χριστός είναι ο Σωτήρας που καλεί κάθε άνθρωπο σε μετάνοια, αγάπη και νέα ζωή.
Οι Πράξεις των Αποστόλων
Οι Πράξεις των Αποστόλων μάς διηγούνται όσα συνέβησαν μετά την Ανάσταση και την Ανάληψη του Χριστού. Περιγράφουν την κάθοδο του Αγίου Πνεύματος την ημέρα της Πεντηκοστής και τη δημιουργία της πρώτης χριστιανικής κοινότητας.
Μαθαίνουμε για το έργο των Αποστόλων, ιδιαίτερα του Αποστόλου Πέτρου και του Αποστόλου Παύλου. Οι Απόστολοι ταξίδεψαν σε πολλές περιοχές, κήρυξαν το Ευαγγέλιο και ίδρυσαν χριστιανικές κοινότητες. Αντιμετώπισαν δυσκολίες και διωγμούς, αλλά δεν εγκατέλειψαν την αποστολή τους.
Οι Αποστολικές Επιστολές
Οι Επιστολές είναι γράμματα που έστειλαν οι Απόστολοι σε εκκλησιαστικές κοινότητες ή συγκεκριμένα πρόσωπα. Πολλές από αυτές γράφτηκαν από τον Απόστολο Παύλο.
Οι Επιστολές απαντούν σε απορίες και προβλήματα των πρώτων χριστιανών. Μιλούν για την πίστη, την προσευχή, την αγάπη, την ενότητα, τη συγχώρηση και την ελπίδα της Αναστάσεως. Μας διδάσκουν πώς μπορεί ένας χριστιανός να ζει σύμφωνα με το Ευαγγέλιο.
Η Αποκάλυψη του Ιωάννη
Το τελευταίο βιβλίο της Καινής Διαθήκης είναι η Αποκάλυψη του Ιωάννη. Είναι ένα συμβολικό και δύσκολο βιβλίο. Γράφτηκε για να στηρίξει τους χριστιανούς που αντιμετώπιζαν διωγμούς και μεγάλες δοκιμασίες.
Το βασικό μήνυμά της δεν είναι ο φόβος. Είναι η ελπίδα ότι το κακό δεν θα έχει τον τελευταίο λόγο. Ο Χριστός θα νικήσει και η δημιουργία θα οδηγηθεί στην τελική ανακαίνιση. Επειδή το βιβλίο χρησιμοποιεί πολλά σύμβολα, χρειάζεται προσεκτική μελέτη και σωστή ερμηνεία μέσα στην Εκκλησία.
Πώς συνδέονται οι δύο Διαθήκες;
Η Παλαιά και η Καινή Διαθήκη μοιάζουν με δύο μέρη της ίδιας ιστορίας. Η Παλαιά Διαθήκη παρουσιάζει την προετοιμασία και την προσδοκία. Η Καινή Διαθήκη παρουσιάζει την έλευση του Χριστού και την εκπλήρωση του σχεδίου της σωτηρίας.
Ένα απλό παράδειγμα είναι η υπόσχεση για τον Μεσσία. Στην Παλαιά Διαθήκη οι Προφήτες μιλούν για Εκείνον που πρόκειται να έρθει. Στην Καινή Διαθήκη οι Απόστολοι μαρτυρούν ότι ο αναμενόμενος Μεσσίας είναι ο Ιησούς Χριστός.
Δεν πρέπει, λοιπόν, να απορρίπτουμε την Παλαιά Διαθήκη επειδή γράφτηκε πριν από την έλευση του Χριστού. Μας βοηθά να κατανοήσουμε την ιστορία, τις εικόνες, τις προφητείες και πολλές από τις διδασκαλίες της Καινής Διαθήκης.
Ένα παράδειγμα από την καθημερινή ζωή
Φαντάσου ότι διαβάζεις μια ιστορία δύο μεγάλων μερών. Αν αρχίσεις μόνο από το δεύτερο μέρος, θα γνωρίσεις τα σημαντικότερα γεγονότα, αλλά ίσως δεν καταλάβεις πλήρως τους ανθρώπους και όσα συνέβησαν προηγουμένως.
Κάτι παρόμοιο συμβαίνει και με την Αγία Γραφή. Η Παλαιά Διαθήκη μάς δείχνει την αρχή της πορείας και η Καινή Διαθήκη μάς οδηγεί στον Χριστό. Όταν μελετάμε και τις δύο, βλέπουμε ολόκληρη την ιστορία της σωτηρίας.
Τι πρέπει να θυμόμαστε;
Η Αγία Γραφή αποτελείται από την Παλαιά και την Καινή Διαθήκη. Η Παλαιά Διαθήκη παρουσιάζει τη δημιουργία, την ιστορία του λαού του Θεού, τον Νόμο, τους Προφήτες και την προσδοκία του Μεσσία. Η Καινή Διαθήκη παρουσιάζει τον Ιησού Χριστό, τη διδασκαλία Του και τη ζωή της πρώτης Εκκλησίας.
Οι δύο Διαθήκες είναι ενωμένες. Ο ίδιος Θεός εργάζεται μέσα στην ιστορία και οδηγεί τον άνθρωπο προς τη σωτηρία. Η καρδιά και το κέντρο αυτής της ιστορίας είναι ο Ιησούς Χριστός.
Μικρή προσευχή
Θεέ μου, Σε ευχαριστώ που δεν εγκατέλειψες ποτέ τον άνθρωπο. Βοήθησέ με να γνωρίσω την Αγία Γραφή και να καταλάβω το σχέδιο της αγάπης Σου. Φώτισέ με να ακολουθώ τον Χριστό και να δείχνω αγάπη στους ανθρώπους. Αμήν.
Ερωτήσεις επανάληψης
Σε ποια δύο μεγάλα μέρη χωρίζεται η Αγία Γραφή;
Τι σημαίνει η λέξη «Διαθήκη» μέσα στην Αγία Γραφή;
Για ποια γεγονότα και πρόσωπα μιλά η Παλαιά Διαθήκη;
Ποια ήταν η αποστολή των Προφητών;
Τι σημαίνει η λέξη «Ευαγγέλιο»;
Ποιοι έγραψαν τα τέσσερα Ευαγγέλια;
Τι μας διηγούνται οι Πράξεις των Αποστόλων;
Τι περιέχουν οι Αποστολικές Επιστολές;
Ποιο είναι το βασικό μήνυμα της Αποκάλυψης;
Πώς συνδέονται η Παλαιά και η Καινή Διαθήκη;
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου